| |
Hverjir verða þunglyndir?
Þunglyndi er algengur sjúkdómur. Einhvern tíma á ævinni geta 15–25% kvenna orðið þunglyndar og 8–12% karla. Ýmislegt bendir þó til þess að þunglyndi sé vangreint hjá körlum þannig að einkenni geta að einhverju leyti birst í öðrum myndum en hjá konum, t.d. í reiði og jafnvel ofbeldi, meiri áhættuhegðun og ofneyslu áfengis og annarra vímuefna.
Fylgikvillar
Þunglyndinu fylgja oft aðrir kvillar, s.s. kvíðaraskanir og aukin og skaðleg áfengisneysla. Eins er líkamlegt viðnám gegn líkamlegum sjúkdómum skert í þunglyndi.
Gangur þunglyndis
Þunglyndi byrjar oft snemma á ævinni, hefur tilhneigingu til að koma aftur og aftur og sumir finna fyrir vægum þunglyndiseinkennum að staðaldri. Greining er því miður enn ekki nógu markviss og meðferð tekur langan tíma.
Raskanir og kostnaður vegna þunglyndis
Þessar staðreyndir valda því að kostnaður af þessum sjúkdómi getur orðið mikill. Beini kostnaðurinn er vegna greiningar og meðferðar, en óbeini kostnaðurinn hlýst af minni afköstum í vinnu eða námi, jafnvel óvinnufærni, og sömuleiðis vegna þess að aðstandendur og vinir þurfa stundum að taka tíma frá öðru til að hlú að þeim veika. Hér er ótalið það tilfinningaálag og vanlíðan sem þunglyndið getur valdið.
Það er mat Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar, WHO, að þegar allt er með talið þá verði þunglyndi orðinn næstdýrasti sjúkdómurinn á heimsvísu innan fárra ára.
Þjóð gegn þunglyndi
Verkefnið Þjóð gegn þunglyndi hefur nú verið starfrækt á vegum Landlæknisembættisins frá árinu 2003. Ástæður þess að efnt var til þessarar vinnu er sú að tíðni þunglyndis hefur farið vaxandi hér á landi eins og annars staðar á okkar menningarsvæði. Þó að sjálfsvígum hafi ekki fjölgað marktækt hér á landi í kjölfar þessa þá hefur sjálfsskaðandi hegðun í ýmsum myndum orðið æ meira áberandi. Fyrir utan tilraunir til sjálfsvíga má hér telja með ýmis ofbeldisverk, áhættuhegðun og aukna slysatíðni, aukna áfengisneyslu í yngri aldurshópum og hratt vaxandi misnotkun ólöglegra vímuefna.
Áherslur Þjóðar gegn þunglyndi eru fjórþættar:
- Samvinna við heilsugæsluna um fræðslu og þjálfun við að greina og miðla úrræðum til meðferðar.
- Fræðsla og þjálfun annarra faghópa í samfélaginu.
- Fræðsla fyrir almenning með aðstoð fjölmiðla og með öðrum leiðum.
- Aðstoð við áhættuhópa.
Samvinna komst á milli Þjóðar gegn þunglyndi og háskólans í München árið 2003 og upp úr því voru stofnuð samtökin European Alliance Against Depression. Samtökin hafa hlotið forvarnastyrk Evrópuráðsins til að koma á laggirnar forvarnarverkefnum gegn þunglyndi og sjálfsvígshegðun í fjölmörgum Evrópulöndum. Styrkurinn var endurnýjaður á síðasta ári og skal nú sjónum sérstaklega beint að áhættuþáttum þunglyndis hjá börnum og unglingum.
Það hefur verið áhyggjuefni að sjálfsvígstíðni meðal ungs fólks, einkum karlmanna 24ra ára og yngri, hefur vaxið verulega á undangengnum árum. Þjóð gegn þunglyndi var hrundið af stað gagngert til þess að sporna gegn þeirri uggvænlegu þróun.
Heimildir: Sjá heimildalista
Október 2008